Stel je voor: je ligt poedelnaakt op een marmeren bank. De ruimte is gevuld met een dichte, warme stoom. Links van je hoor je een senator luidruchtig onderhandelen over een politieke deal, rechts van je klinkt het gekrijs van een man waar het okselhaar met een pincet wordt geëpileerd. Welkom in de thermen, de sociale bijeenkomstplek van het Romeinse Rijk. We schrijven op Archeologie Online vaak over de monumentale resten die archeologen opgraven (zoals onlangs nog in Nijmegen), maar hoe werkte dit staaltje antieke toptechniek nu écht?

Wie de langstlevende beschaving uit de geschiedenis wil aanwijzen, stuit direct op een probleem: wat is de definitie van een beschaving? Is dat een ononderbroken politiek bestuur, een schrifttraditie of een religie? Afhankelijk van de meetlat die we gebruiken, komen China, het oude Egypte en Mesopotamië als winnaars uit de bus.

Rond 1200 v.Chr. voltrok zich een catastrofe die de wereld veranderde. Binnen enkele decennia vervielen de machtige rijken van de Bronstijd tot puin. Onder andere de Hettieten in Turkije, de Myceners in Griekenland en de stadstaten in de Levant verdwenen voorgoed. Eeuwenlang was de heersende theorie dat een mysterieuze invasiemacht, de 'Zeevolkeren', alles op hun pad vernietigde. Maar klopt dat beeld wel?

Archeologen hebben bij het Russische Soezdal een tiende-eeuws graf blootgelegd. In de ondergrondse crypte lagen de resten van een jonge man, begraven samen met zijn paard, hond, strijdbijl en een zilveren mantelspeld. Het is het eerste graf van dit type dat in de regio Suzdalskoje Opolje is gevonden. De vondst biedt belangrijk nieuw inzicht in de rol van de Scandinavische elite bij het ontstaan van het Kievse Rijk.

Als wandelaar ken je de mooie omgeving van Zuid-Limburg waarschijnlijk wel. Ik kom er graag, maar veel te weinig. De vergezichten, groene heuvels en gezellige dorpjes blijven trekken. En nu kun je er ook nog op pad met een Romein. Dat alleen al maakt een uitstapje naar het zuiden de moeite waard.