Oudheid

In de Westerse geschiedschrijving begint de oudheid omstreeks het jaar 3.000 voor Christus met de uitvinding van het schrift in Egypte en Mesopotamië. Omdat het alfabet zich echter maar zeer langzaam over het continent verspreidde, wordt dit tijdvak in veel landen ook nog beschouwd als onderdeel van de prehistoristorische Bronstijd (3.200 tot 800 voor Christus) en IJzertijd (800 tot 12 voor Christus).
Voor een verder onderscheid is de oudheid daarom verder onderverdeeld in drie afzonderlijke perioden:

  • Midden en Late Bronstijd (2.500 tot 1.200 v.C.)
  • Vroege IJzertijd (1.200 tot 800 v.C.)
  • Klassieke Oudheid (800 v.C. tot 476 na Christus).

De periode laat zich kenmerken door de opkomst van een aantal grote rijken en beschavingen, waaronder het Oude Egypte, het Hellenistische rijk van Alexander de Grote en het Romeinse Rijk. De plundering van Rome en de val van het West-Romeinse Rijk in 476 na Christus worden over het algemeen beschouwd als het einde van de oudheid.

Een groep archeologen onder leiding van de Italiaanse hoogleraar Francesco D’Andria meent in het zuidwesten van Turkije de ‘poort naar de hel’ gevonden te hebben. Het gaat om het zogenaamde plutonium of ‘de poort van Pluto’, die in de Griekse en Romeinse mythologie werd gezien als de toegangspoort naar de onderwereld.
Bij het Toscaanse dorpje Volterra heeft een archeologisch team van de Universiteit van Pisa verscheidene voorwerpen en artefacten uit de oude Etruskische en Romeinse cultuur opgegraven. Volgens de onderzoekers levert de uitgebreide vondst het bewijs voor intensieve handelsactiviteiten die al voor de Romeinse overheersing in het gebied plaatsvonden.
Al jaren doet er een gerucht de ronde dat er onder de Zanderij in Castricum een Romeins schip begraven ligt. De eigenaar van de grond, Menno Twisk, is directeur van het Strandvondstenmuseum en hoopt dat het gerucht waar is. “Een mooiere publiekstrekker voor het museum kun je niet krijgen.”
Het thema van de zesde Week van de Klassieken (7 t/m 15 maart) is het klassieke Griekse theater. Het Allard Pierson Museum, het Nederlands Klassiek Verbond, het Rijksmuseum van Oudheden en Tresoar organiseren meerdere activiteiten om bezoekers kennis te laten maken met het theater uit de klassieke Griekse Oudheid.
Een Weense archeologe claimt het stoffelijk overschot van de vermoorde zus of halfzus van Cleopatra te hebben geïdentificeerd. Ondanks deze stellige bewering is niet iedereen overtuigd dat het daadwerkelijk om Arsinoe IV gaat.
Belgische archeologen die zijn verbonden aan de universiteiten van Brussel en Luik hebben in Luxor, het oude Thebe, een drieduizend jaar oude piramide aangetroffen. Restanten van de kleistenen piramide werden blootgelegd tijdens opgravingen op de heuvel van Sjeik Abdel Qurna.
In een necropolis diep in het Kaukasusgebergte hebben archeologen een 2000 jaar oud soldatengraf ontdekt, waarin zij naast het stoffelijk overschot van een mannelijke strijder eveneens gouden juwelen, talloze wapens en een ijzeren maliënkolder aantroffen. Het is niet de enige indrukwekkende vondst die in het gebied is gedaan. De necropolis blijkt een goudmijn voor archeologen te zijn.
De zesde Week van de Klassieken staat geheel in het teken van theater in de Oudheid. Kom alles te weten over het spel, de acteurs en de gebouwen door de verschillende activiteiten te volgen in een van de deelnemende instellingen. Lezingen, een DIY-theatertour en kinderworkshops staan in het Allard Pierson Museum op het programma.
Cartografisch bureau CartoMagie heeft aan de hand van de boekenserie Verdwenen dorpen een speciale overzichtskaart van inmiddels verdwenen Nederlandse nederzettingen ontworpen. De kaart geeft informatie over veel vergane steden en dorpen en biedt daarnaast onder meer inzicht in infrastructurele en demografische gegevens.
Tussen 2009 en 2012 zijn er zo’n 35 piramides met bijbehorende graftombes blootgelegd bij de archeologische site Sedeinga in Sudan. De antieke bouwwerken staan opvallend dicht op elkaar en zijn relatief klein: de hoogste is zeven meter, terwijl de kleinste piramide niet hoger komt dan 75 centimeter.
Bij recente onderhoudswerkzaamheden aan het Colosseum in Rome is eeuwenoude graffiti blootgelegd. Na het verwijderen van vuil en kalkafzetting van de muren kwamen er meerdere lagen inscripties tevoorschijn. De vervaagde rode en grijze tekeningen dateren uit de oudheid, terwijl de zwarte krabbels vermoedelijk door bezoekers uit latere tijden zijn aangebracht.
Op de Limburgse lössgronden tussen de Maas en de Rijn hebben in de Romeinse tijd veel meer villa’s en landerijen gestaan dan aanvankelijk werd aangenomen. Dit blijkt uit onderzoek van de conservator van het Thermenmuseum, Karen Jeneson. Na 150 jaar opgravingen in het gebied zijn nog veel vragen onbeantwoord, bijvoorbeeld over het einde van de late IJzertijd en de oorspronkelijke bewoners. Dankzij het onderzoek van Jeneson is nu nieuw inzicht verkregen in de leefwijze in het Zuid-Limburgse ‘villalandschap’, dat in de 3e of 4e eeuw na Christus verdween.