Tijdens opgravingen op de prehistorische vindplaats Karahantepe in het zuidoosten van Turkije hebben archeologen een bijzonder steentijdbeeld ontdekt. Het 70 centimeter hoge kalkstenen kunstwerk toont een mens die op de rug van een luipaard zit. Het beeld werd exact aangetroffen op de plek waar het circa 11.000 jaar geleden is achtergelaten.

De vondst werd bekendgemaakt door de Turkse minister van Cultuur en Toerisme, Mehmet Nuri Ersoy. De opgravingen op Karahantepe maken deel uit van het grotere archeologische project 'Geleceğe Miras' (Erfgoed voor de Toekomst).

Sinds de eerste systematische opgravingen op de locatie in 2019 zijn er tal van monolithische pilaren, structuren en dierfiguren aan het licht gekomen. Deze nieuwe vondst onderscheidt zich echter door de gecombineerde voorstelling van mens en dier en de specifieke stijl.

Op de rug van een luipaard

Het beeld, dat uit één stuk steen is gehouwen, is 70 centimeter hoog. De menselijke figuur zit wijdbeens op de rug van het roofdier. Beelden waarin menselijke figuren en roofdieren in één compositie worden samengebracht, zijn zeldzaam voor deze periode, het Pre-Aardewerk Neolithicum A (circa 9.000 tot 8.000 v.Chr.).

De luipaard speelt vaker een belangrijke rol in de symboliek van de vroegste neolithische gemeenschappen in de regio. Eerder werden op Karahantepe en het nabijgelegen Göbekli Tepe al reliëfs van luipaarden gevonden op T-vormige pilaren, maar een vrijstaand beeld van een mens die op een luipaard zit, werd nog niet eerder aangetroffen.

Het gevonden beeld van de man op het luipaard

Turkish Ministry of Culture and Tourism

Het kunstwerk lag nog precies op de locatie waar de makers het duizenden jaren geleden hebben geplaatst. Het werd gevonden in een kleine, cirkelvormige structuur met een doorsnede van 3 meter. De vloer van dit bouwwerk was bedekt met platte stenen, en het beeld stond opgesteld op een steenbank die langs de muur van de ruimte liep.

Nieuwe inzichten over de steentijd

Karahantepe is een van de vele 'Taş Tepeler'-vindplaatsen rond de stad Şanlıurfa. Deze locaties stammen uit de periode waarin jager-verzamelaars geleidelijk overgingen op een sedentair bestaan en de eerste vormen van landbouw ontwikkelden.

De vondst van het beeld op een vaste bank in een kleine ruimte roept nieuwe vragen op over de functie van deze bouwwerken en de rol van rituelen, mythologie en status in de vroegste neolithische samenlevingen.