Velen zijn bekend met de legende van koning Midas, de man wiens aanraking alles in goud veranderde. Maar achter deze mythe schuilt een echte, machtige koning van het Phrygische Rijk. Recent onderzoek naar een enorme grafheuvel in het noordwesten van Turkije heeft meer informatie vrijgegeven over dit koninkrijk. Archeologen hebben daar een monumentale tombe ontdekt die mogelijk toebehoorde aan een direct familielid van koning Midas, ver buiten de grenzen van zijn bekende hoofdstad.

Tekst: Rens van Maasakker

Noot: De afbeelding hierboven is de grafheuvel van Gordion, de vader van koning Midas. Van de grafheuvel die recent is gevonden is geen rechtenvrij beeldmateriaal beschikbaar.

Een onverwachte locatie in de wildernis

De vondst werd gedaan in de zogenaamde Karaağaç Tumulus, een imposante grafheuvel die ruim dertig meter boven de omliggende vlakte uitsteekt in het district Bozüyük. Wat deze ontdekking zo bijzonder maakt, is de locatie. De tombe ligt namelijk ruim 160 kilometer ten westen van Gordion, de oude hoofdstad van het Phrygische Rijk waar de meeste koninklijke graven zich bevinden.

Lange tijd dachten historici dat het rijk van Midas een strikt gecentraliseerd systeem was, waarbij alle macht en rijkdom zich in de hoofdstad concentreerde. De ontdekking van een dergelijk luxe, monumentaal graf op zo’n grote afstand suggereert echter een heel ander beeld. Het lijkt erop dat de Phrygische elite en politieke macht veel meer verspreid waren over het rijk dan voorheen werd aangenomen. Volgens archeoloog Hüseyin Erpehlivan van de Bilecik Universiteit laat dit zien dat de politieke organisatie van de Phrygiërs veel flexibeler en minder stedelijk gericht was dan gedacht.

Schatten van brons en hout

Binnenin de grafheuvel troffen onderzoekers een houten grafkamer aan die qua architectuur nagenoeg identiek is aan de elitegraven in de buurt van de hoofdstad. De grafgiften die in de kamer werden gevonden, versterken het vermoeden dat hier iemand van zeer hoge stand begraven lag. Naast talloze keramieken potten, waarvan er één is ingekrast met een Phrygische naam, vonden de archeologen verschillende situla's. Dit zijn rijk bewerkte bronzen vaten die vaak werden versierd met scènes van jachtpartijen of veldslagen.

Deze vaten zijn cruciaal voor de datering van het graf. Tot nu toe waren dergelijke situla's alleen aangetroffen in de beroemde 'Midasheuvel' in Gordion, de plek waar vermoedelijk de vader van Midas begraven ligt. Dit plaatst de tombe in Karaağaç precies in de bloeiperiode van koning Midas, tussen 740 en 690 v.Chr. De aanwezigheid van dit type koninklijk aardewerk en brons wijst op een directe link met het hof van Midas.

Koninklijke familie of een kostbaar geschenk?

Hoewel de rijkdom van het graf wijst op een koninklijke status, is er onder experts nog discussie over wie er precies in de tombe lag. Sommigen, zoals Erpehlivan, suggereren dat het een familielid van Midas kan zijn geweest dat toezicht hield op de westelijke regio's van het rijk. Andere experts, waaronder Maya Vassileva van de Nieuwe Bulgaarse Universiteit, zijn voorzichtiger. Zij oppert dat de kostbare voorwerpen ook een diplomatiek geschenk van de koning aan een lokale gouverneur kunnen zijn geweest. In de oudheid was het uitwisselen van luxe goederen namelijk een belangrijke manier om politieke bondgenootschappen te smeden.

Wat de vondst nog complexer maakt, is dat de menselijke resten die in de heuvel zijn gevonden, niet van de oorspronkelijke bewoner lijken te zijn. De grafheuvel bleek namelijk een populaire plek te zijn gebleven: onderzoekers vonden skeletten uit verschillende periodes, variërend van een oudere begraafplaats die er al lag tot graven die duizenden jaren na de Phrygiërs zijn toegevoegd.

De man achter de mythe

Hoewel de "Gouden Hand" uit de mythe van Aristoteles waarschijnlijk een metafoor was voor de enorme rijkdom en handelsgeest van de Phrygiërs, bewijst deze nieuwe ontdekking dat de welvaart van Midas' koninkrijk heel tastbaar was. De legende vertelt ons over hebzucht, maar de archeologie vertelt een verhaal van een georganiseerd en wijdverspreid rijk dat tot diep in de bergen van Anatolië zijn sporen naliet. De zoektocht naar het graf van koning Midas zelf gaat ondertussen door, maar met deze nieuwe vondst zijn we weer een stap dichter bij het begrijpen van de wereld waarin deze legendarische heerser leefde.