Hollywood heeft ons decennialang gevoed met avonturen over piraten, maar archeologisch bewijs van hun bestaan op zee bleef lang erg schaars Een internationaal team van archeologen heeft nu, voor het eerst in de geschiedenis, scheepswrakken gelinkt aan de beruchte piraten uit de 'gouden eeuw van de piraterij' (1690-1720) in de haven van Nassau op de Bahama’s.

Tekst: Rens van Maasakker

Nassau was destijds de ultieme vrijhaven voor schurken als Blackbeard en Calico Jack Rackham. Hier smeedden zij plannen voor hun volgende rooftochten en verdeelden ze hun buit. Hoewel er wereldwijd een handvol piratenwrakken is gevonden, was er in Nassau, hun eigenlijke thuisbasis, nog nooit een tastbaar spoor van hun verwoestende activiteiten aangetroffen.

Verbrande bewijzen

Het onderzoeksteam, mede onder leiding van de Britse maritiem archeoloog Dr. Sean Kingsley, kreeg als eerste ooit toestemming om te duiken in de afgesloten zone van de haven van Nassau. Ondanks dat de zeebodem in het verleden zwaar is verstoord door baggerwerkzaamheden, overtroffen de vondsten alle verwachtingen.

De archeologen vonden onder andere een geblakerde houten scheepsromp, nog steeds verzwaard door een lading stenen als ballast. Het opzettelijk verbranden van schepen was een beruchte tactiek van piraten om bewijzen van hun misdaden te vernietigen nadat ze de kostbare lading, kanonnen en onderdelen hadden geroofd. De vondst van de verkoolde romp, waarvan de balken nog met houten nagels verbonden zijn, was voor het team een emotioneel 'once-in-a-lifetime'-moment.

Een visitekaartje van terreur

Naast de romp trof het team objecten aan die direct doen denken aan de verhalen uit de geschiedenisboeken. Er werd een draaibaar kanon gevonden, een 'visitekaartje' van piratenaanvallen, dat op de dekrails van schepen werd gemonteerd om met dodelijke precisie vuur te openen op vijandelijke bemanningen. Ook vonden de duikers een ijzeren kanon, 25 loden musketkogels en een slijpsteen voor het scherpen van zwaarden.

Van piratenchaos naar handelsstad

Naast de piratenvondsten deed het team een verrassende ontdekking die een ander licht werpt op de geschiedenis van Nassau. Ze vonden 143 kleipijpen, versierd met symbolen zoals een eenhoorn, een paard, een kroon en het koninklijk embleem van Engeland. Deze pijpen bleken rond 1740 in Londen te zijn vervaardigd.

Dr. Kingsley legt uit dat deze vondst een zeldzame blik werpt op de periode waarin Nassau transformeerde van een wetteloos piratennest naar een normale handelsstad. "De overleving van dit wrak, dat zwaar beschadigd is door kustontwikkeling, is een wonder," aldus Kingsley. "De lading wijn in glazen flessen en de luxe rookwaren laten zien hoe de haven probeerde op te krabbelen na de brute periode van piraterij."

Risicovolle expeditie

De expeditie was geen ongevaarlijke onderneming. De haven van Nassau staat bekend om zijn sterke stromingen en een van de grootste concentraties haaien ter wereld. Toch verliep het werk onder water in harmonie. Het project, een samenwerking tussen het New Providence Pirates Expedition-team en Wreckwatch TV, heeft inmiddels geleid tot een nieuwe documentaireserie en uitgebreide publicaties in het tijdschrift Wreckwatch.

Hoewel de onderzoekers ook legendarische grotten hebben verkend waar piraten hun schatten zouden hebben verborgen, bleken die inmiddels volledig leeggeroofd. De echte schat van Nassau bevindt zich echter op de bodem van de haven: de wrakken die ons eindelijk vertellen hoe de echte 'zeehonden' van de Caribbean leefden, vochten en hun sporen uitwisten.