Archeologen hebben in het Nijmeegse Waalfront een ontdekking van flink formaat gedaan, namelijk de resten van het grootste Romeinse badhuiscomplex dat ooit in Nederland is gevonden. Het complex, onderdeel van de Romeinse stad Ulpia Noviomagus, beslaat minimaal 4.900 vierkante meter en was daarmee twee keer zo groot als de bekende thermen in Voorburg en Heerlen.

Tekst: Rens van Maasakker

De opgravingen, uitgevoerd door RAAP en BAAC, vonden plaats op een voormalig industrieterrein waar een nieuwe woonwijk gebouwd wordt. De resten van het badhuis, ook wel thermen genoemd, zijn uitzonderlijk goed bewaard gebleven. Zo zijn grote delen van de waterafvoerkanalen, vloeren en stenen funderingen in goede staat gevonden. De stenen funderingen staan op sommige plekken zelfs nog tot twee meter hoog.

Luxe en welvaart in Noviomagus

De tienduizenden vondsten, variërend van gouden sieraden tot onderdelen van bronzen standbeelden, laten een enorme rijkdom zien waarin de bewoners van dit stadsdeel ruim 1800 jaar geleden leefden. De muren van het badhuis waren bekleed met marmer en gekleurd pleisterwerk, terwijl de vloeren bestonden uit tegels van zwarte en witte kalksteen.

Onder de indrukwekkende vondsten bevinden zich onderdelen van bronzen standbeelden, zegelringen, een halssieraad met een gouden sluiting en honderden benen haarnaalden. Eén vondst springt er in het bijzonder uit: een bronzen buste van de Romeinse wijngod Bacchus. Dit object diende oorspronkelijk als versiering van een schenkkan of meubel, maar is in een latere fase voorzien van een oog, waardoor het dienst kon doen als gewicht aan een weegschaal.

Een publieke ontmoetingsplek

Het badhuis was een openbare voorziening, toegankelijk voor alle burgers van de stad. Het complex bestond uit diverse vertrekken, waaronder warm-, lauw- en koudwaterbaden. Uit het onderzoek blijkt dat het gebouw door de eeuwen heen is uitgebreid. Archeologen vermoeden dat het badhuis kort na het jaar 100 n.Chr. werd opgericht, nadat de nederzetting stadsrechten had ontvangen van keizer Trajanus. De stad bleef tot ver in de 3e eeuw na Chr. volop in gebruik, zo getuigen de vele munten uit de tijd van keizer Postumus die in de bodem zijn gevonden.

Verleden zichtbaar in de toekomst

Hoewel veel muren in de middeleeuwen werden gesloopt om als steengroeve te dienen, zijn de overgebleven funderingen zo waardevol dat ze ter plaatse behouden blijven. Bij de nieuwe gebiedsontwikkeling wordt rekening gehouden met dit Romeinse verleden. Zo wordt er een groen plein aangelegd onder de naam 'Thermenplein', met een ontwerp dat verwijst naar de plattegrond van het badhuis, en krijgen woongebouwen colonnades die doen denken aan de Romeinse architectuur.

Voor wie zelf deze unieke Romeinse vondsten wil bekijken: vanaf 29 juni worden enkele van de bijzondere vondsten tentoongesteld in de hal van het stadhuis van Nijmegen.