Soms bereikt een archeoloog het absolute hoogtepunt van een carrière op een doodgewone middag in de stromende regen. Dit overkwam Linda Åsheim onlangs in het hart van de Noorse stad Tønsberg. Terwijl zij alleen aan het werk was bij een rioolproject, glinsterden er plotseling een blauwe steen en puur goud in haar handpalm. "Het was een spirituele ervaring," aldus de dolgelukkige ontdekker.

De droomvondst in de prestegaten

De vondst werd gedaan tijdens graafwerkzaamheden voor een nieuw waterbeheersysteem in het centrum van Tønsberg, de oudste stad van Noorwegen. De ring lag slechts zeven centimeter diep in een oude kweeklaag. Hoewel deze laag zelf nog niet exact is gedateerd, gaf een takje vlak boven de vondst een sterke aanwijzing: dat dateert uit de periode tussen 1167 en 1269. De ring is een prachtig en zeldzaam exemplaar van middeleeuws vakmanschap. Het is maar liefst vijftien jaar geleden dat er voor het laatst een gouden ring in deze stad werd gevonden, wat de opwinding onder de experts van het Noorse Instituut voor Cultureel Erfgoedonderzoek (NIKU) verklaart.

Vakmanschap met een koninklijk randje

De ring is niet zomaar een sieraad; het is een technisch meesterwerkje. De ring is versierd met filigraan, een techniek waarbij flinterdunne gouden draden in ingewikkelde patronen worden gevlochten en gesoldeerd. Daarnaast is er gebruikgemaakt van granulatie, waarbij piepkleine gouden bolletjes op het metaal zijn aangebracht. Deze technieken kwamen in de vroege middeleeuwen vanuit het Byzantijnse Rijk naar het noorden en getuigen van een enorme rijkdom.

Hoewel de ring stilistische elementen heeft die doen denken aan de vroege middeleeuwen (900-1000 n.Chr.), denken experts dat hij gedragen werd in de tijd dat Tønsberg een machtig machtscentrum was. De stad lag aan de voet van het koninklijke kasteel Tunsberghus op de Slottsfjellet. In die tijd was de stad een verzamelplek voor koningen, edelen en hoge geestelijken. Het is dan ook zeer waarschijnlijk dat een van hen dit kostbare bezit is verloren.

De magische kracht van de blauwe steen

In het midden van de ring prijkt een ovale, diepblauwe steen. Hoewel de kleur doet denken aan een saffier, vermoeden archeologen dat het om gekleurd glas gaat. In de middeleeuwen was het heel gebruikelijk om kostbare edelstenen te imiteren met glas, soms zelfs door gekleurde folie achter het glas te plaatsen voor extra glans.

De keuze voor blauw was in die tijd allesbehalve toevallig. Men geloofde destijds heilig in de magische krachten van stenen. Een blauwe 'saffier' symboliseerde niet alleen de goddelijke macht van de hemel, maar zou de drager ook beschermen tegen ziekten en helpen bij het bewaren van de kuisheid. Men geloofde zelfs dat de steen een 'innerlijke hitte' kon afkoelen en zo de passies van de drager in bedwang hield.

Wie was de eigenaar?

De ring is relatief klein, met een geschatte maat tussen de 50 en 55. Dit wijst er sterk op dat het sieraad toebehoorde aan een vrouw. Gezien de pure goudwaarde en de verfijnde decoratie moet zij lid zijn geweest van de absolute top van de samenleving. In een stad waar de koninklijke familie regelmatig op bezoek kwam, is de kans groot dat we hier te maken hebben met een persoonlijk bezit van een hofdame of een lid van de aristocratie.

Voor Linda Åsheim, die in haar carrière al vier keer zeldzame runeninscripties vond, was deze gouden ring het laatste vakje op haar 'archeologische bingokaart'. Ze grapt dat ze nu eigenlijk met pensioen kan, want de top is bereikt. Voorlopig blijft de ring echter het onderwerp van uitgebreid onderzoek om te achterhalen of we deze mysterieuze vrouw uit het verleden een naam kunnen geven.