Een lokale inwoner heeft nabij het Deense Rold per toeval een van de grootste goudschatten uit de Deense Vikingtijd aangetroffen. De vondst, bestaande uit zes massief gouden armringen, behoorde waarschijnlijk toe aan de elite uit de tijd van de Deense eenwording. Met een totaalgewicht van ruim 762 gram is de 'Rold-schat' de derde grootste goudvondst uit deze periode in Denemarken.

Tekst: Rens van Maasakker

De ontdekking vond in april 2026 plaats, toen een voorbijganger twee gouden ringen zag liggen op een bospad. De objecten waren waarschijnlijk door verschuivingen en weersomstandigheden deels zichtbaar geworden in de bovenste grondlaag. Na melding bij het Nordjyske Museer startten archeologen een onderzoek met metaaldetectoren, waarbij op vijftien meter afstand nog eens vier armringen werden gevonden. De volledige schat bestaat uit zes intacte exemplaren.

Hoogwaardige edelsmeedkunst

Deze goudvondst illustreert de specialisatie van de edelsmeden in de tiende eeuw. De armringen bevatten diverse stijlen, waaronder ringen gevlochten uit massieve gouden staven en gladde ringen van een hoog gehalte goud. Meerdere objecten zijn voorzien van 'løbeknuder' (schuifknopen), een techniek die kenmerkend is voor Scandinavisch vakmanschap uit deze periode.

De ringen dateren uit de late fase van de Vikingtijd (ca. 900-1000 n.Chr.). Omdat de objecten volledig intact zijn en er geen stukjes afgehakt zijn om als betaalmiddel te dienen, concluderen archeologen dat het goud een andere functie had. De ringen waren uiterlijke tekenen van rang, status en loyaliteit.

Een van de armringen, net na de vondst

Nordjyske Museer

Politieke context en koningsmacht

De datering van de vondst valt samen met het ontstaan van het koningshuis in Denemarken. Rond 965 n.Chr. verklaarde Harald Blauwtand op de Steen van Jelling dat hij het rijk had verenigd. Goud was in deze fase een exclusief bezit van de absolute maatschappelijke top.

Archeologen vermoeden dat de oorspronkelijke eigenaren van de Rold-schat nauw verbonden waren met deze vroege koningsmacht. Het schenken van dit soort kostbare ringen was een veelgebruikte methode om politieke allianties te bekrachtigen. Het bewust begraven van de zes ringen (mogelijk als offer of om veiligheidsredenen) laat de rijkdom en invloed van de elite in de regio Jutland zien.

Zilver voor de handel, goud voor de macht

Hoewel goud altijd kostbaarder is geweest, was de economie van de Vikingen bijna volledig gebaseerd op zilver. Handel werd gedreven met zilveren munten of stukjes 'haksilver'. Goudvondsten van deze omvang zijn daarom uiterst uitzonderlijk en wijzen direct naar de hoogste kringen rondom de koning. De Rold-schat wordt in omvang alleen overtroffen door de Tissø-ring (1977) en de Fæsted-schat (2016). Dat deze ringen zonder metaaldetector zijn gevonden, onderstreept hoe ondiep de schat verborgen lag.