Isings en de Noormannen: Framing in het onderwijs

blog - 10-01-2017

In Museum Dorestad zijn deze winter alle geschiedenisplaten van Johan Herman Isings (1884 – 1977) te zien met als uitgangspunt zijn bekendste en ook populairste plaat De Noormannen voor Dorestad. Deze schoolplaat is bij velen bekend en heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de roem van Dorestad. Dit soort platen werd gebruikt als illustratie bij de verhalen die de schoolmeester of –juf  vertelde. Ze waren de digiboards van vroeger. Eindeloos kon de schoolmeester over vroegere tijden vertellen, spannende verhalen aan de hand van zijn touchscreen avant la lettre.

Clichés in schoolplaten van Isings 

Isings was de meester van het cliché. Op iedere schoolplaat van zijn hand zijn bekende gemeenplaatsen uit onze vaderlandse geschiedenis te vinden, van woeste hunebedbouwers tot brave negentiende-eeuwers, van onverschrokken kruisvaarders tot een volgepropte middeleeuwse stad of het geleerde gezelschap van de Muiderkring. Ook De Noormannen voor Dorestad zit er helemaal vol mee. Woeste, bebaarde mannen steken de handelsplaats Dorestad in brand en slepen alles van waarde naar hun schepen. De flamboyante hoofdman kijk onbewogen toe, zijn maliënkolder is zo volgehangen met sierlijke objecten dat hij haast een tot leven gekomen opstelling in een museum lijkt.

Framing met de schoolplaten van Isings

Steeds weer werd het beeld van plunderende Noormannen, gecombineerd met een brandend Dorestad, er in gehamerd. Daarbij was de schoolplaat van Isings met zijn clichématige kijk daarop - ook hij was een kind van zijn tijd en tekende naar de toen bekende inzichten - tientallen jaren de geijkte illustratie. De herhaling van juist dat beladen aspect wordt tegenwoordig framing genoemd. Het is een begrip dat bijvoorbeeld in de politiek opgang heeft gemaakt om een opponent in een kwaad daglicht te stellen. We zien dat ook bij de Noormannen die al in de middeleeuwen door schrijvende monniken werden neergezet als heidense barbaren van overzee, die kwamen om te plunderen en te moorden. Die monniken beheersten de techniek van het framen tot in de puntjes, want het woeste beeld dat zij van de Noormannen schetsten, heeft tot in onze dagen stand gehouden. Overigens ook met dank aan Isings.

Isings en de Noormannen. Framing in het onderwijs. Alle schoolplaten van Isings in een wisselende opstelling tot en met 22 maart in Museum Dorestad, Muntstraat 42 in Wijk bij Duurstede. Zie ook: www.museumdorestad.nl


 

Museum Dorestad

Museum Dorestad in Wijk bij Duurstede herbergt in meerdere opzichten een bijzondere collectie. Het zwaartepunt van het museum ligt – zoals de naam laat zien - bij het onder de aandacht brengen bij een breed publiek van de vroegmiddeleeuwse handelsplaats Dorestad. Daarnaast is er bijzondere aandacht voor het Romeinse verleden waarvan in Wijk bij Duurstede veel is teruggevonden. Hoewel de collectie relatief klein is, maakt de bijzondere samenhang deze waardevol. Museum Dorestad onderscheidt zich door een afgebakende verzameling in tijd en ruimte die nog eens een extra belevingswaarde krijgt doordat de resten van Dorestad letterlijk onder het museum liggen.

De collectie in Museum Dorestad wordt door Luit van der Tuuk beheerd. Hij is tevens verantwoordelijk voor de wisselexposities die periodiek in het museum worden georganiseerd. Buiten zijn werk voor het museum publiceert hij regelmatig over vroegmiddeleeuwse onderwerpen. Van zijn hand verschenen boeken over handel en scheepvaart, de Noormannen, de Friezen en de Franken.

Als conservator van Museum Dorestad gaat hij op deze pagina regelmatig een blog verzorgen over het reilen en zeilen van het museum. Dat kan over allerlei onderwerpen gaan, over de collectie, over wisseltentoonstellingen, maar zeker zal er ook aandacht worden besteed aan de op handen zijnde verhuizing van het museum. Wat komt er allemaal kijken bij de herinrichting die aan de eisen van een veranderende tijd, van een veranderend publiek ook, moet voldoen.