Artikelen

Cultuurproeven in een groen paradijs op aarde

Spoorzoeken in Umbrië, geboorteregio van ‘Il Perugino’

Tekst en foto’s: Lou Lichtenberg

Plafondschilderingen in de Aeneas-zaal van het Palazzo della Corgna.Naast het meer toeristische Toscane is het ‘groene hart’ van Italië gelegen, Umbrië. Deze regio is enerzijds rustieker, maar daarom anderzijds niet minder aantrekkelijk, vooral wat de overvloedige overblijfselen uit vele rijke cultuurperiodes betreft. Talrijke min of meer ommuurde stadjes op de vele heuveltoppen bleven goed bewaard en laten fabuleuze kunstschatten uit de tijdperken van de Umbriërs, Etrusken, Romeinen, Middeleeuwen en Renaissance zien. We probeerden een indruk van deze regio te krijgen en trokken vooral rond in het gebied rond het Trasimeno-meer op de grens van Umbrië en Toscane.

Jubilerende Rotterdamse archeologen ook actief in de regio

Kennis genereert kennis tevens in buurgemeenten

Tekst en foto's: Lou Lichtenberg

Impressie van het onderzoek Hellevoetsluis Ossenhoek.Het thans vijftig jarige Bureau Oudheidkundig Onderzoek van Gemeentewerken Rotterdam (BOOR) heeft in de halve eeuw van zijn bestaan tot dusver zich niet alleen met het eigen gemeentelijk grondgebied bezig gehouden, maar verricht(te) vanaf het begin ook onderzoek in buurgemeenten. In Archeologie Magazine nr 2 van dit jaar stonden we in een special vooral stil bij het onderzoek in de stad. In dit artikel gaan we nader in op het BOOR-onderzoek in de omgeving van de Maasstad. Een interview met Arnold Carmiggelt en Jurrien Moree van de jubilerende archeologische dienst leert opnieuw veel over de archeologie en geschiedenis van deze regio.

Burgos viert feest

Nieuw museum ingehuldigd door Spaanse koningin én archeologen

Tekst en overige foto’s: Lou Lichtenberg

De Arco de Santa Maria, nabij de kathedraal.De Spaanse stad Burgos, hoofdstad van de gelijknamige provincie Burgos en parel van de Spaanse autonome deelstaat Castilië en Léon, straalt dit jaar meer dan ooit. De stad viert dit jaar, net als andere pleisterplaatsen van de pelgrims naar Santiago de Compostela, het ‘Heilige Compostelanische Jaar’ (‘Xacobeo’), ter gelegenheid van het feit dat St. Jacobsdag (25 juli) dit jaar op een zondag valt. Maar er viel in juli meer te vieren. En dan doelen we niet alleen op wat in alle Spaanse steden voor een compleet gekkenhuis zorgde: het behalen van de wereldcup voetbal. Maar vooral was het de opening van een gigantisch nieuw en modern bouwwerk door de Spaanse koningin: het ‘Museum van de Menselijke Evolutie’, het ‘Museo de la Evolución Humana’ op 13 juli. Daarmee kreeg ook de nabijgelegen archeologische site van Atapuerca een nieuwe pluim op de hoed. Archeologie Magazine was er bij en tekende daarbij het volgende op over de stad, haar nieuwe aanwinst en de archeologische site.

Leuven: een schat van een Brabantse stad

Bruisend kenniscentrum koestert haar erfgoed

Tekst en overige foto's: Lou Lichtenberg

Het stadhuis van Leuven, een 15e-eeuwse pronkstuk van Brabantse hooggotiek.De eeuwenoude universiteitsstad Leuven is trots op haar verleden en erfgoed. En met recht. Want deze Vlaams-Brabantse hoofdstad schittert vandaag de dag niet alleen door haar vele oude sporen uit een rijk en gevarieerd verleden, maar die getuigenissen van weleer zijn vaak ook nog eens bijzonder pittoresk. Daarover is in de loop der tijd bovendien een sausje gegoten, dat eigen is aan een stad die vele jongeren trekt door de universiteit en andere onderwijscolleges die hier ook reeds eeuwenlang de scepter zwaaien. Dat de stad daardoor bruist is welhaast vanzelfsprekend, maar die instellingen en vooral de universiteit maken zich eveneens al geruime tijd sterk om het erfgoed van de stad nieuw leven in te blazen en daarmee te behouden. Twee wereldoorlogen gooiden ook hier stevig roet in het eten, maar het Vlaamse kroonjuweel wist telkens zijn glans te herwinnen.

Leipzig, Vrijheidsstad

Na duistere jaren volgde een kleurrijke uplift van haar overblijfselen.

Tekst en foto's: Lou Lichtenberg

Een 15e-eeuws vleugelaltaarstuk in de de Thomaskirche.In de Tweede Wereldoorlog zuchten vooral joodse en andersdenkende inwoners zwaar onder het nazisme en worden grote delen van Leipzig ernstig getroffen door bommen van Amerikaanse en Britse vliegtuigen. Na de oorlog wordt de stad onderdeel en Bezirkshauptstadt van de DDR, een dictatoriale socialistische volksrepubliek naar Sowjetmodel. Maar zij wordt later ook hét oord van de stille revolutie, steeds meer aangroeiende openlijke protestdemonstraties die uiteindelijk leiden tot de val van de Muur en het einde van de DDR. Indrukwekkende overblijfselen herinneren aan die tijden.

Leipzig, de veelzijdige Saksische parel

Handel en cultuur gaan hier stevig hand in hand

Tekst en foto's: Lou Lichtenberg

Het Oude Raadhuis aan de Markt.Verschillende steden in de voormalige DDR hebben een rijke cultuur en een lange geschiedenis. Zo ook Leipzig, na (Oost-)Berlijn de grootste stad van die verdwenen ‘socialistische heilstaat’ en van oudsher centrum voor handel en beurzen. Maar de stad telt ook vele fascinerende gebouwen in renaissance- en barokstijl, boeiende musea en plaatsen die haar een wereldfaam hebben bezorgd in de muziekgeschiedenis. Tevens heeft Leipzig zich in de loop der tijd ontwikkeld als een belangrijk centrum van de boekenindustrie. In 1813 vond bij deze stad een belangrijke veldslag plaats, waarbij Napoleon werd verslagen door een gecombineerd leger van onder meer Rusland, Oostenrijk en Pruisen. En last but not least heeft deze Saksische parel zich de reputatie verworven als de stad van de stille revolutie, die uiteindelijk tot de val van de Muur en de DDR leidde. Van al deze fasen getuigen nog vele sporen. In deze Special pogen we aan de hand van een willekeurige keuze uit die talrijke overblijfselen een beeld van de rijke en gevarieerde historie en archeologie van de stad te schetsen. Hier alvast als appetizer een impressie van de ‘highlights’ die Leipzig vandaag de dag op dit gebied zoal te bieden heeft.

Istanbul: groots en geheimzinnig

Impressie van een metropool op het snijvlak van twee culturen

Tekst en foto’s: Lou Lichtenberg

De tulp, voor de Turken symbool van leven en vruchtbaarheid.Istanbul is een waar paradijs voor liefhebbers van archeologie, geschiedenis en kunst. Geen wonder daarom dat de stad komend jaar een van de drie Europese culturele hoofdsteden zal zijn (naast Essen en Pécs). Istanbul heeft niet alleen een rijke historie, waarvan ontelbare resten vandaag de dag nog getuigen. Maar overal in de stad valt de invloed te voelen van twee grote culturen, die we met de aanduidingen ‘oost’ en ‘west’ trachten te vangen. Op het snijvlak van deze twee verrees de stad aan weerszijden van de Bosporus, waardoor het zich over de twee werelddelen Europa en Azië uitstrekt. Bovendien getuigt de stad ook nog van een ander soort dualisme. Die historische sporen geven namelijk niet alleen vaak van een imposante schoonheid blijk, maar bij tijd en wijle tevens van een geheimzinnigheid (of lelijkheid) die je pakt. En als klap op de vuurpijl valt te ervaren dat die overblijfselen veelal niet zaken zijn die louter als doel hebben fier te worden getoond in een museum, maar waar tussen gelééfd wordt, met alle gevolgen van dien voor hun uiterlijke schoonheid. In deze special gaan we op de verschillende aspecten in van wat er in Istanbul rest van haar rijke historie. Allereerst staan we stil bij indrukken die bezoeken aan enkele willekeurige hoogtepunten van deze curieuze en tegelijk fantastische stad teweeg brachten.

Hobbit polemiek laait weer op

Een gipsvorm van de Homo floresiensis schedel.Wederom is er een discussie losgebarsten over de bijzondere vondst uit 2003: een 18.000 jaar oude Indonesische schedel, ongeveer de helft in grootte in vergelijking met de schedel van de Homo sapiens. Bestonden hobbits echt, of had deze ongelukkige ziel een zeldzame aandoening onder de leden?

Het vredige schapeneiland Texel heeft diepe wortels

Waar rust, natuur en cultuurhistorie voor een innemend onderonsje zorgen

Tekst en foto’s: Lou Lichtenberg

Straatje in Oudeschild met op de achtergrond het witte Zeemanskerkje.Het eiland Texel lijkt vandaag de dag vooral het oord voor toeristen, natuurliefhebbers en rustzoekers. Maar dat eiland heeft niet altijd die uitstraling gehad. Stille wateren hebben diepe gronden, zo blijkt maar weer. Want waar je nu vooral rust en stilte ervaart, was het in vroegere tijden af en toe minder kalm en vredig. Texel heeft een rijke geschiedenis die ook gekenmerkt wordt door strijd tegen het water, economische bedrijvigheid en strijd tegen overheersing en boosdoeners. We gingen voor deze special over Texel op zoek naar wat er van de (cultuur)historie van dit fraaie eiland is overgebleven. In drie bijdragen wordt hierover in deze special bericht. In deze eerste bijdrage in de vorm van een adelaarsvlucht boven het eiland ontdekten we dat die sporen van het verleden vandaag de dag op een wel heel speciale wijze ingebed zijn in een decor waar heerlijke rust, vredige schapen en een soms ontroerende natuurschoon overheersen. In de navolgende (tweede) bijdrage van deze special staat de Herberg De Zeven Provinciën in Oudeschild centraal, het favoriete overnachtingsadres van Michiel de Ruyter nabij zijn oorlogsschepen. We sluiten de special af met een bijdrage over het juttersambacht.

Het ongekende erfgoed van Apulië

Impressie van imposante hoogtepunten

Tekst en foto’s: Lou Lichtenberg

Een prijsvechMartina Franca, afbeelding van Sint Martinus.ter maakt het tegenwoordig mogelijk vanuit de Lage Landen rechtstreeks aan te vliegen op de hoofdstad Bari van de zuid-Italiaanse regio Apulië. Na een vlucht qua tijd nagenoeg gelijk aan de afstand Amsterdam-Groningen (2,5 uur) etaleert de regio meteen al wat hier gemeengoed is: talrijke overblijfselen uit vroegere tijden verschijnen tegen een zonovergoten achtergrond voortdurend in al hun glorie op het netvlies van de bezoeker. Oogverblindende fenomenen, niet alleen door de voortdurende werking van de zon, maar veelal ook door hun pittoreske situering. We maken u in deze impressie deelgenoot van een reis langs een willekeurig deel van die overblijfselen in een belangrijk deel van deze regio. Deze reis leerde ons al gauw: dit smaakt naar meer!