Gezichtsreconstructie brengt meisje met het oorijzer tot leven

In het goed bewaard gebleven middeleeuwse centrum van Amersfoort ligt de geschiedenis op straat. Maar ook onder de grond zit een schat aan verhalen verborgen. Zoals in heel Nederland liggen ook hier in de binnenstad veel menselijke skeletten begraven. Ruim 500 zijn er door de jaren heen door archeologen opgegraven en gedocumenteerd. De skeletten bieden mogelijkheden om onderzoek te doen naar de vroegere levenswijze van mensen.

Meisje met het oorijzer

Museum Flehite Amersfoort laat deze zomer verschillende skeletten zien en ook hoe oude en moderne technieken zoals gezichtsreconstructies, DNA- en isotopenonderzoek tegenwoordig worden toegepast in de archeologie. Eén van de skeletten die centraal staat in de tentoonstelling is het zogenoemde meisje met het oorijzer. Zij kreeg haar naam vanwege een metalen oorijzer dat op de schedel werd aangetroffen. Deze metalen beugel hoort bij een kapje, vaak van kant, dat in die tijd op het hoofd werd gedragen. Dergelijke beugels waren in de 17e eeuw in de mode en werden in die tijd door vrijwel alle vrouwen gebruikt om ervoor te zorgen dat het kapje goed bleef zitten.

Het meisje met het oorijzer werd in 2002 gevonden bij een opgraving naast de Rochuskapel aan de Pothstraat in Amersfoort, waar ook te pesthuis was. Haar skelet laat zien dat ze een jeugd vol ziekte en ongemak heeft gehad. Ze leed aan bloedarmoede, vitaminetekort en een longziekte. Ook had ze een slecht gebit. Omdat ze op het pestlijderskerkhof is begraven, is de kans groot dat ze aan deze ziekte is doodgegaan, al kun je dat aan het skelet niet zien.

Gezichtsreconstructie

Van het meisje met het oorijzer is voor de tentoonstelling Cold Cases Amersfoort een gezichtsreconstructie gemaakt. Met foto's is dit proces in beeld gebracht en te zien in de expositie. Een gezichtsreconstructie begint met de originele schedel. Wat opvalt aan de schedel van het meisje met het oorijzer, is dat haar boventanden wat naar voren staan en dat ze een relatief laag wijkend voorhoofd heeft. Van haar schedel is een 3D-scan en vervolgens een 3D-print gemaakt. De volgende stap is het boetseren van het zachte weefsel op de schedel, bestaande uit spieren, vet, klieren en huid. Hoe dik het weefsel op welke plek moet zijn is in de loop der jaren onderzocht en samengebracht in tabellen voor weefseldiktes. In de geprinte schedel worden op 51 verschillende plekken kleine pinnen gestoken om de weefseldiktes aan te geven. Na het boetseren wordt een mal gemaakt, die uitgegoten wordt in siliconenrubber. Het rubberen hoofd wordt daarna geschilderd , daarbij rekening houdend met de leeftijd. Er bestaan ook tabellen waaruit je kunt aflezen wanneer gemiddeld welke rimpels ontstaan. Na beschildering maken kunstogen, mensenhaar en historische kleding het meisje helemaal af.

De gezichtsreconstructie voor Cold Cases Amersfoort is gemaakt door Maja d'Hollosy. Eva IJsveld, specialist textiel- en kostuumgeschiedenis, reconstrueerde de kleding uit de tijd dat het meisje leefde.
Je kunt het meisje met het oorijzer in 'levenden lijve' ontmoeten in de tentoonstelling Cold Cases Amersfoort in Museum Flehite. Te zien t/m 25 september 2016.